ناظم الاسلام کرمانی از یک مجتهد نام می برد که سودای اختراع اسلحه در سر می پرورد و در ظاهر امر به توفیقاتی هم دست یافت.
آقا شیخ علی بن الحاج مولا محمد جعفر الاسترآبادی اعلی الله مقامه … به خیال کسب افتاد. اختراع تفنگ سرپر کرد. وقتی داد به ناصرالدین شاه، اول ملتفت نشد. خود آن مرحوم گرفت و فشنگ گذاشت و خالی کرد. پادشاه با خوشحالی برخاست و گفت: این آقای از ابوعلی سینا گذرانیده است. ناصرالدین شاه تفنگ را گرفته به خارجه فرستاد. پس از یک سال دو تفنگ مثل آن از خارجه آوردند. ناصرالدین شاه یکی را برای آن مرحوم فرستاد. چشم آن مرحوم که به تفنگ افتاد دنیا در نظرش تیره و تار شد و از روی تأثر و تحسر بر دست زد و به گریه افتاد که ای وای من میخواستم خدمتی به اسلام کنم حالا معلوم شد چوب به دست دشمن دادم.
آن مرحوم گفت میتوانم کالسکهای اختراع کنم که او را کوک کنند، یک فرسخ راه طی کند. آن وقت چند دقیقه بایستد از چهار طرف درهای آن باز شود و از هر طرف چند گلوله توپ خارج شود. آن وقت درهای آن بسته شود و به مکان خود بازگردد. لکن اظهار این صنعت وقتی خواهد بود که پادشاه تهیهی قشون خود را دیده و متقبل شود که با یکی از دول دشمن جنگ کند. لااقل شهرهای ایران را پس بگیرد.
ناصرالدین شاه گفت ما جز با رعیت خود با کسی جنگ نداریم و به اندازهی آن هم توپ داریم … .
گویند ناصرالدین شاه پس از آن که نمونهی کالسکه را دید برای آن که دماغ آن مرحوم را بسوزاند گفت: حیف و صد حیف که فکر شما در مقام صنعت صرف شود. شما باید این هوش خداداد0 را صرف دین و علم مذهب بنمایید.
….
برگفته از کتاب «تاریخ تحلیلی صنعت در ایران» نوشتهی محسن قانع بصیری؛ انتشارات دفتر پژوهشهای فرهنگی
