در دنیای امروز که سازمانها با چالشهای پیچیدهای چون افزایش هزینههای عملیاتی، فشار رقابتی، الزامات پایداری و نیاز به تداوم کسبوکار روبهرو هستند، مدیریت مؤثر داراییها به یکی از عوامل کلیدی موفقیت و مزیت رقابتی تبدیل شده است. این مقاله یک راهکار نرمافزاری برای مدیریت داراییها ارائه میدهد. این سامانهی نرمافزاری باباف تجمیع دادههای فنی، مالی و عملیاتی از سراسر سازمان، تصویری دقیق از وضعیت و عملکرد داراییها ارائه میدهد و زمینه را برای کاهش هزینههای نگهداشت، افزایش قابلیت اطمینان تجهیزات، مدیریت ریسک و پایداری عملیات فراهم میآورد.
در دنیای امروز که سازمانها با چالشهای پیچیدهای چون افزایش هزینههای عملیاتی، فشار رقابتی، الزامات پایداری و نیاز به تداوم کسبوکار روبهرو هستند، مدیریت مؤثر داراییها به یکی از عوامل کلیدی موفقیت و مزیت رقابتی تبدیل شده است.
بر پایهی گزارش تحلیلی مؤسسهی بینالمللی مدیریت داراییها(IAM) ۶۰ تا ۸۰ درصد هزینههای چرخهی عمر داراییها به بهرهبرداری و نگهداری اختصاص دارد
بر پایهی گزارش تحلیلی مؤسسهی بینالمللی مدیریت داراییها(IAM) ۶۰ تا ۸۰ درصد هزینههای چرخهی عمر داراییها به بهرهبرداری و نگهداری اختصاص دارد
و تصمیمهای مبتنی بر داده میتوانند ۱۰ تا ۲۰ درصد کاهش هزینه ایجاد کنند. بانک جهانی در مطالعاتی دربارهی زیرساختها برآورد کرده که ۷۰ تا ۹۰ درصد هزینهی چرخهی عمر پروژههای زیرساختی مربوط به مرحلهی عملیات و نگهداشت است و برپایهی یافتههای مؤسسهی مککنزی نیز ۶۰ تا ۷۰ درصد هزینهی چرخهی عمر داراییهای فیزیکی به عملیات و نگهداشت برمیگردد و بهینهسازی مبتنی بر داده میتواند تا ۱۵ درصد صرفهجویی به همراه داشته باشد.
این یافتهها، اهمیت وجود یک سامانهی یکپارچه برای جمعآوری، تحلیل و پایش اطلاعات داراییها را دوچندان میکند. سامانه یا راهکار مدیریت اطلاعات داراییها[i] (AIMS)یک سکوی نرمافزاری جامع برای گردآوری، سازماندهی و مدیریت تمام اطلاعات مرتبط با داراییهای فیزیکی سازمان است.
هدف راهکار مدیریت اطلاعات داراییها فراهمکردن یک منبع واحد حقیقی و قابل اتکا برای دادههای فنی، مکانی، مستندات، تاریخچهی نگهداری، تعمیرات و وضعیت کنونی داراییها است
هدف راهکار مدیریت اطلاعات داراییها فراهمکردن یک منبع واحد حقیقی و قابل اتکا برای دادههای فنی، مکانی، مستندات، تاریخچهی نگهداری، تعمیرات و وضعیت کنونی داراییها است
تا تصمیمگیری، برنامهریزی نگهداری و گزارشگیری با دقت و سرعت بیشتری انجام شود.
این سامانه با تجمیع دادههای فنی، مالی و عملیاتی از سراسر سازمان، تصویری دقیق از وضعیت و عملکرد داراییها ارائه میدهد و زمینه را برای کاهش هزینههای نگهداشت، افزایش قابلیت اطمینان تجهیزات، مدیریت ریسک و پایداری عملیات فراهم میکند.
برای درک کارایی و کاربرد سامانه یا راهکار مدیریت اطلاعات داراییها پیش از هر چیز لازم است بدانیم چه اطلاعاتی در این سامانه نگهداری میشود. این اطلاعات در یک دستهبندی کلی عبارتند از:
- شناسنامهی فنی داراییها (مدل، شماره سریال، مشخصات فنی)؛
- موقعیت مکانی و مختصات جغرافیایی (GIS)؛
- روابط میان داراییها با محوریت موقعیت مکانی (ساختار سلسلهمراتبی یا خطی)؛
- مدارک و مستندات (نقشهها، شیوهنامهها، گواهیها)؛
- تاریخچهی نگهداری، تعمیرات و هزینهها؛
- دادههای حسگرها و زمانبندی عملکرد (در صورت اتصال به اینترنت اشیا).
ارزشآفرینی در سایهی مدیریت اطلاعات داراییها
پیش از آنکه به مزایای فنی و عملکردی راهکار مدیریت اطلاعات داراییها بپردازیم، لازم است نگاهی بیندازیم به ارزشهایی که این رویکرد برای سازمانها خلق میکند. یکپارچگی دادهها و دسترسی هوشمندانه به اطلاعات دارایی، نهتنها بهرهوری عملیاتی را افزایش میدهد، بلکه بنیان تصمیمسازی مؤثر و کاهش هزینههای چرخه عمر را فراهم میآورد. در ادامه، مهمترین دستاوردهای این رویکرد را مرور میکنیم:
- تمرکز دادهها و افزایش دقت اطلاعات: حذف دادههای پراکنده و تناقضها با داشتن یک پایگاه یکپارچه.
- امکان ثبت و مشاهدهی چرخهی عمر دارایی: چرخهی عمر دارایی از زمان دریافت تا زمان خروج یا نوسازی ثبت میشود و قابل مشاهده است. همچنین امکان محاسبهی هزینههای چرخهی عمر دارایی در راستای کاهش آن ایجاد میشود.
- کاهش هزینهها: کاهش هزینههای نگهداری با بهینهسازی زمانبندی تعمیرات، جلوگیری از تعمیرات غیرضروری و استفادهی بهینه از شرایط گارانتی دارایی.
- افزایش بهرهوری عملیاتی: این محصول با مدیریت دادههای مهندسی و انتقال آنها به لایههای عملیاتی، ضمن برقراری ارتباط پروژه با بهرهبرداری بستر مدیریت دانش را فراهم میآورد تا با سهولت در دستیابی به مستندات و تاریخچه تعمیرات، زمان انجام عملیات را کاهش دهد.
- بهبود تصمیمگیری: با جمعآوری اطلاعات پایهی داراییها و دریافت تاریخچهی تغییرات و رخدادهای مرتبط با آنها دسترسی سریع به اطلاعات کامل دارایی، امکان تحلیل حساسیت دارایی برای ارزیابی و کاهش ریسک، انجام اقدامات پیشگیرانه و برنامهریزیهای آینده را فراهم میکند.
- پشتیبانی از انطباق و گزارشدهی: تولید گزارشهای استاندارد و سفارشی برای ممیزیها، مدیریت ریسک، مدیریت تأمین داراییها.
- ایجاد زیرساخت لازم برای هوشمندسازی: جمعآوری دادههای غیرساختاریافته در قالب ساختار تعریفشده و سازماندهی آنها در راستای تبدیل به اطلاعات مورد نیاز هوش تجاری و سپس تبدیل اطلاعات به دانش و بهرهگیری در هوش مصنوعی برای تبدیل آنها به خرد.
راهکار مدیریت اطلاعات داراییها چه قابلیتهایی دارد؟
راهکار مدیریت اطلاعات داراییها مجموعهای از قابلیتها و ویژگیهای فنی را در اختیار سازمان قرار میدهد تا دادهها به بینش و بینش به تصمیم تبدیل شوند. این قابلیتها در حوزههای مدلسازی، یکپارچگی، تحلیل و هوشمندسازی طراحی شدهاند و پایهی تحول دیجیتال در مدیریت داراییها را شکل میدهند. برخی از این قابلیتها عبارتند از:
- مدلسازی موقعیت و ساختار دارایی: امکان ثبت داراییها و پشتیبانی از ساختارهای سلسله مراتبی و خطی برای داراییهای با ساختار پیچیده.
- یکپارچهسازی با سامانههای دیگر: پیادهسازی با استفاده از معماری ماکرو سرویس و مبتنی بر رابط برنامهنویسی کاربردی (API) افزون بر امکان ارتباط آسان و استاندارد با سایر سامانهها همچون EAM/CMMS، ERP، GIS، سامانههای اینترنت اشیاء و پلتفرمهای تحلیلی، زبان مشترک سامانهها در سازمان بر محور داراییها میشود.
- مدیریت مدارک: جمع آوری، بارگذاری، نسخهبندی و لینکدهی اسناد به داراییها.
- جستجوی پیشرفته و فیلترها: پیداکردن سریع داراییها بر اساس ویژگیهای فنی، مکانی یا وضعیت.
- داشبورد و گزارشهای تحلیلی: نمایش شاخصهای کلیدی عملکرد، هزینهها، زمانهای خرابی و تحلیل روندها.
- قابلیت توسعه و سفارشیسازی: تطبیق با فرایندها و نیازهای خاص صنایع گوناگون.
در کدام صنایع، راهکار مدیریت اطلاعات داراییها بکار میآید؟
همانطور که از عنوان این محصول برمیآید در هر سازمانی که ایجاد پایگاه اطلاعاتی از داراییها دارای اهمیت باشد قابل استفاده و مورد نیاز است.
- صنایع نفت، گاز و پتروشیمی: مدیریت تجهیزات خطی و ثابت، برنامهریزی سرویسهای ایمنی و بازرسی.
- نیروگاهها و شبکههای برق: پیگیری تجهیزات پست و ترانسفورماتورها و برنامهریزی تعمیرات پیشگیرانه.
- حملونقل و زیرساخت: نگهداری ناوگان و داراییهای خطی (ریل، جاده).
- کارخانهها و صنایع تولیدی: مدیریت ابزارها، ماشینآلات و ذخیره مستندات فنی.
سازوکار بازگشت سرمایهی راهکار مدیریت اطلاعات داراییها
سرمایهگذاری در راهکار مدیریت اطلاعات داراییها بطور معمول از راه کاهش هزینههای نگهداری، افزایش زمان کارکرد مؤثر تجهیزات، ایجاد امکان پیشگیری از توقفات ناخواسته و بهبود تصمیمگیری سرمایهای بازمیگردد. مثالهای واقعی نشان دادهاند که سازمانها با بهبود قابلیت دسترسی به اطلاعات و بهینهسازی نگهداری، میتوانند هزینههای عملیاتی را بهطور محسوس کاهش و عمر مفید داراییها را افزایش دهند.
امنیت و حاکمیت داده
«راهکار مدیریت اطلاعات داراییها» باید از اصول امنیتی نیرومند پیروی کند: کنترل دسترسی مبتنی بر نقش[ii] (RBAC)، رمزنگاری دادهها، ثبت کامل لاگها و سازوکارهای پشتیبان سازی و امکان بازیابی برای تضمین صحت و قابلیت دسترسی اطلاعات تضمینکننده این سطح از امنیت اطلاعات است.
نتیجهگیری
راهکار مدیریت اطلاعات داراییها (AIMS) نه تنها راهی برای سازماندهی دادههاست، بلکه زیربنایی برای تحول دیجیتال در مدیریت داراییها فراهم میآورد. با ترکیب دادههای فنی، مکانی و عملیاتی در یک نمای یکپارچه، سازمانها میتوانند هزینهها را کاهش دهند، ریسکها را مدیریت کنند و تصمیمات سرمایهای هوشمندانهتری بگیرند. اگر به دنبال ارتقای اثربخشی نگهداری و افزایش بازگشت سرمایه در داراییهای سازمان هستید، راهکار مدیریت اطلاعات داراییها یک ابزار کلیدی است که ارزش بررسی و سرمایهگذاری دارد.
منابع
1. Institute of Asset Management (IAM) — Asset Management – An Anatomy
theiam.org: https://theiam.org/knowledge-library/asset-management-an-anatomy/ theiam.org
2. World Bank — Life-Cycle Cost Analysis for Management of Highway Assets
https://ppp.worldbank.org/library/life-cycle-cost-analysis-management-highway-assets World Bank PPP
https://www.worldbank.org/en/programs/quality-infrastructure-investment-partnership/brief/qii-2-raising-economic-efficiency-in-view-of-life-cycle-costs1 World Bank
3. McKinsey & Company — Infrastructure Productivity: How to Save $1 Trillion a Year (January 2013)
https://www.mckinsey.com/capabilities/operations/our-insights/infrastructure-productivity McKinsey & Company+1
https://www.mckinsey.com/~/media/mckinsey/business%20functions/operations/our%20insights/infrastructure%20productivity/mgi%20infrastructure_full%20report_jan%202013.pdf McKinsey & Company
[i] Asset Information Management System
[ii] Role-Based Access Control
