بازرسی فنی تجهیزات ابزاردقیق، سامانه‌های کنترل و اتوماسیون

قسمت سوم: FAT، SAT، SIT

بازرسی فنی یکی از اساسی‌ترین عناصر و ارکان تضمین کیفیت در طراحی، ساخت، نصب، راه‌اندازی و بهره‌برداری تجهیزات ابزاردقیق و سامانه‌های کنترل در صنایع به‌شمار می‌رود. در پروژه‌های نفت، گاز، پتروشیمی، پالایشگاه‌ها، نیروگاه‌ها و صنایع شیمیایی، عملکرد صحیح تجهیزات ابزاردقیق نه تنها بر کیفیت کنترل فرآیند اثرگذار است، بلکه مستقیماً با ایمنی کارکنان، حفاظت از تجهیزات، پایداری تولید، حفاظت از محیط زیست و کاهش هزینه‌های عملیاتی ارتباط دارد. در قسمت‌های اول و دوم این مقاله به فلسفه، اهمیت و اصول برنامه‌ریزی بازرسی فنی و همچنین استانداردها و مدارک بازرسی پرداختیم. در بخش سوم به مباحث مهم بازرسی فنی یعنی FAT، SAT و SIT خواهیم پرداخت.

۸. آزمون کارخانه‌ای یا آزمون پذیرش کارخانه (FAT)

۸.۱. مقدمه

آزمون پذیرش کارخانه[i] (FAT) یکی از مهم‌ترین مراحل تضمین کیفیت تجهیزات ابزاردقیق و سامانه‌های کنترل پیش از ارسال به محل پروژه است. FAT در کارخانه‌ی سازنده و پیش از بسته‌بندی و حمل تجهیزات انجام می‌شود و هدف آن، اطمینان از انطباق کامل تجهیزات با مشخصات فنی، استانداردهای پروژه و الزامات قراردادی است.

FAT در کارخانه‌ی سازنده و پیش از بسته‌بندی و حمل تجهیزات انجام می‌شود و هدف آن، اطمینان از انطباق کامل تجهیزات با مشخصات فنی، استانداردهای پروژه و الزامات قراردادی است.

برخلاف تصور برخی مهندسان، FAT صرفاً یک آزمون عملکردی ساده نیست، بلکه مجموعه‌ای از بازرسی‌ها، اندازه‌گیری‌ها، آزمون‌های الکتریکی، مکانیکی، نرم‌افزاری و عملکردی است که در حضور نمایندگان کارفرما، مشاور، پیمانکار و در صورت نیاز بازرس شخص ثالث انجام می‌شود.

هدف اصلی FAT آن است که هرگونه نقص طراحی، ساخت، مونتاژ، برنامه‌نویسی، سیم‌بندی یا تنظیمات تجهیز، پیش از خروج از کارخانه شناسایی و اصلاح شود؛

هدف اصلی FAT آن است که هرگونه نقص طراحی، ساخت، مونتاژ، برنامه‌نویسی، سیم‌بندی یا تنظیمات تجهیز، پیش از خروج از کارخانه شناسایی و اصلاح شود

زیرا اصلاح این نواقص در سایت معمولاً با هزینه، زمان و ریسک بسیار بیشتری همراه خواهد بود.

 

۸.۲. اهداف FAT

اجرای صحیح FAT اهداف متعددی را دنبال می‌کند که مهم‌ترین آن‌ها عبارت‌اند از:

  • تأیید انطباق تجهیزات با داده‌برگ و مشخصات فنی تجهیز؛
  • بررسی عملکرد صحیح تجهیز در شرایط شبیه‌سازی‌شده؛
  • کنترل کیفیت مونتاژ و سیم‌بندی؛
  • ارزیابی عملکرد نرم‌افزار و منطق کنترلی؛
  • بررسی سامانه‌ی هشدار دهنده مدارات ترتیبی؛
  • کنترل ارتباط تجهیزات با PLC یا DCS؛
  • کاهش ریسک بروز اشکال در مرحله‌ی راه‌اندازی؛
  • کاهش هزینه‌های دوباره‌کاری در سایت؛
  • صدور مجوز ارسال تجهیزات به پروژه.

 

۸.۳. تجهیزات مشمول FAT

اگرچه FAT برای بسیاری از تجهیزات قابل انجام است، اما در عمل این آزمون عمدتاً برای تجهیزات حساس و با ارزش بالاتر اجرا می‌شود. در جدول 8 فهرست مهم‌ترین ادوات مورد نظر ذکر شده است.

 

جدول 8. تجهیزات متداول مشمول FAT

تجهیز

ضرورت انجام FAT

DCS Cabinet

الزامی

PLC Panel

الزامی

SIS Panel

الزامی

ESD System

الزامی

Fire & Gas System

الزامی

Analyzer Panel

الزامی

Compressor Control Panel

الزامی

Turbine Control Panel

الزامی

MCC Interface Panel

توصیه می‌شود

Local Control Panel

توصیه می‌شود

Control Valve

در پروژه‌های حساس

Metering Skid

الزامی

 

 

۸.۴. مدارک مورد نیاز پیش از FAT

پیش از آغاز آزمون، بازرس باید از کامل بودن مدارک اطمینان حاصل کند. انجام FAT بدون بررسی مستندات، اعتبار نتایج آزمون را زیر سؤال می‌برد.

مدارک مورد نیاز عبارتند از:

  • Approved Data Sheet
  • Instrument Specification
  • P&ID
  • Cause & Effect Diagram
  • Logic Diagram
  • Loop Diagram
  • Wiring Diagram
  • I/O List
  • Instrument Index
  • Software Revision List
  • FAT Procedure
  • ITP
  • Calibration Certificates
  • Material Certificates
  • Approved Vendor Drawing
  • Quality Plan

 

۸.۵. مراحل اجرای FAT

اجرای FAT معمولاً در شش مرحله انجام می‌شود. این مراحل عبارتند از:

مرحله‌ی اول: جلسه‌ی آغازین[ii]

در این جلسه، برنامه‌ی آزمون مرور شده و موارد زیر تعیین می‌شود:

  • محدوده‌ی FAT؛
  • مسئولیت‌ها؛
  • برنامه‌ی زمانی؛
  • روش ثبت نتایج؛
  • معیارهای پذیرش؛
  • نحوه‌ی رسیدگی به NCR ها.

 

مرحله دوم: بازرسی ظاهری

در این مرحله، بدون اعمال برق، تجهیزات از نظر موارد زیر بررسی می‌شوند:

  • کیفیت مونتاژ؛
  • تمیزی تابلو؛
  • صحت Tagها؛
  • کیفیت سیم‌بندی؛
  • شماره‌گذاری کابل‌ها؛
  • گلندها؛
  • سامانه‌ی زمین کردن[iii]؛
  • Labelها؛
  • وضعیت تجهیزات جانبی.

 

مرحله‌ی سوم: آزمون‌های الکتریکی

نمونه آزمون‌ها عبارت‌اند از:

  • Insulation Resistance Test
  • Continuity Test
  • Earth Continuity
  • Power Supply Verification
  • Fuse Checking
  • Voltage Measurement
  • Current Measurement

 

مرحله‌ی چهارم: آزمون عملکردی[iv]

این مهم‌ترین مرحله‌ی FAT است. در این مرحله، عملکرد واقعی سامانه‌ی کنترل بررسی می‌شود. نمونه‌ی آزمون‌ها:

  • صحت ورودی‌های آنالوگ؛
  • صحت خروجی‌های آنالوگ؛
  • عملکرد ورودی‌های دیجیتال؛
  • عملکرد خروجی‌های دیجیتال؛
  • صحت Alarmها؛
  • صحت Interlockها؛
  • صحت Cause & Effect؛
  • صحت Sequenceها؛
  • عملکرد HMI؛
  • عملکرد Historian؛
  • عملکرد Trend؛
  • عملکرد Event Logger؛

 

مرحله‌ی پنجم: آزمون نرم‌افزار

در تجهیزات مبتنی بر PLC یا DCS معمولاً موارد زیر نیز کنترل می‌شوند:

  • نسخه‌ی نرم‌افزار؛
  • نسخه‌ی پشتیبان برنامه[v]؛
  • نسخه‌ی Firmware؛
  • ساختار پایگاه داده؛
  • Tag Configuration ؛
  • Communication Mapping ؛
  • افزونگی[vi]؛
  • Hot Standby ؛
  • ؛Time Synchronization

 

مرحله‌ی ششم: جمع‌بندی و تأیید

در پایان FAT، نتایج آزمون‌ها بررسی شده و تجهیزات در یکی از چهار وضعیت زیر قرار می‌گیرند:

  • Accepted ؛
  • Accepted with Comment ؛
  • Re-Test Required ؛
  • Rejected .

 

8.6. چک‌لیست تخصصی FAT

چک‌لیست برخی از فعالیت‌های آزمون FAT به شرح زیر است:

  • مدارک تأیید شده‌اند؟
  • شماره‌ی تجهیز صحیح است؟
  • نسخه‌ی نرم‌افزار صحیح است؟
  • سیم‌بندی صحیح است؟
  • تغذیه صحیح است؟
  • Alarmها صحیح هستند؟
  • Interlockها صحیح هستند؟
  • HMI عملکرد صحیح دارد؟
  • Trend صحیح است؟
  • Event Logger صحیح است؟
  • شبکه‌ی ارتباطی صحیح است؟
  • Backup تهیه شد؟

 

8.7. معیارهای پذیرش FAT

تجهیز تنها زمانی قابل پذیرش است که:

  • تمامی آزمون‌ها با موفقیت انجام شده باشند؛
  • هیچ NCR باز بحرانی وجود نداشته باشد؛
  • تمامی مدارک تکمیل شده باشند؛
  • نسخه‌ی نرم‌افزار تأیید شده باشد؛
  • تنظیمات مطابق مشخصات فنی پروژه باشند؛
  • واسنجی‌ها معتبر باشد؛
  • تمامی امضاهای لازم اخذ شده باشد.

 

8.8. مستندسازی FAT

در پایان آزمون، حداقل مدارک زیر باید تهیه شوند:

  • FAT Report
  • Test Sheet
  • Punch List
  • NCR List
  • Calibration Report
  • Software Backup
  • As-Test Configuration
  • Photo Record
  • Attendance Sheet
  • Final Release Note

 

جدول 9. تفاوت FAT و SAT

ویژگی

FAT

SAT

محل اجرا

کارخانه‌ی سازنده

سایت پروژه

هدف

تأیید تجهیز

تأیید عملکرد در شرایط واقعی

مسئول اصلی

سازنده

تیم راه‌اندازی

شرایط فرآیندی

شبیه‌سازی‌شده

واقعی

زمان اجرا

پیش از حمل

پس از نصب

نتیجه

مجوز حمل

مجوز راه‌اندازی

 

تجربه‌ی میدانی[vii]– در یکی از پروژه‌های احداث واحد الفین، طی FAT تابلوهای DCS مشخص شد که منطق یکی از مدارات ترتیبی مرتبط با کمپرسور فرآیندی به‌اشتباه برنامه‌نویسی شده است؛ به‌گونه‌ای که در شرایط افت فشار روغن، فرمان توقف اضطراری صادر نمی‌شد. این خطا در بهره‌برداری واقعی می‌توانست منجر به آسیب جدی به کمپرسور و توقف طولانی‌مدت واحد شود. اصلاح این اشکال در کارخانه تنها دو روز زمان برد، در حالی که اگر پس از نصب در سایت کشف می‌شد، به دلیل نیاز به توقف عملیات راه‌اندازی، هماهنگی میان تیم‌های مختلف و تکرار آزمون‌ها، می‌توانست چندین هفته تأخیر ایجاد کند. این تجربه نشان می‌دهد که FAT تنها برای تأیید عملکرد تجهیزات نیست، بلکه ابزاری برای مدیریت ریسک پروژه است.

FAT تنها برای تأیید عملکرد تجهیزات نیست، بلکه ابزاری برای مدیریت ریسک پروژه است.

اشتباهات رایج[viii]– یکی از دلایل کاهش اثربخشی FAT، انجام آن به‌صورت تشریفاتی یا صرفاً برای تکمیل مدارک پروژه است. برخی خطاهای متداول عبارت‌اند از:

  • اجرای FAT بر اساس نسخه‌ی قدیمی مدارک مهندسی؛
  • عدم کنترل نسخه‌ی Firmware و نرم‌افزار؛
  • شبیه‌سازی ناقص سیگنال‌های فرآیندی؛
  • بی‌توجهی به آزمون Alarmها و Interlockها؛
  • مستندسازی ناقص نتایج آزمون؛
  • عدم تهیه‌ی نسخه‌ی پشتیبان از برنامه‌های PLC یا DCS؛
  • صدور مجوز حمل پیش از بسته شدن NCRهای بحرانی؛
  • عدم حضور نمایندگان واحد بهره‌برداری در FAT تجهیزات کلیدی.

 

نکته‌ی مهندسی– موفقیت FAT تنها به معنای «قبول شدن تجهیز» نیست، بلکه به معنای کاهش عدم‌قطعیت در مراحل بعدی پروژه است.

موفقیت FAT تنها به معنای «قبول شدن تجهیز» نیست، بلکه به معنای کاهش عدم‌قطعیت در مراحل بعدی پروژه است.

هر نقصی که در کارخانه کشف و اصلاح شود، معمولاً با هزینه‌ای بسیار کمتر از اصلاح همان نقص در سایت همراه است. از این‌رو، FAT باید به‌عنوان یک سرمایه‌گذاری در کاهش ریسک پروژه و افزایش قابلیت اطمینان سامانه تلقی شود، نه به‌عنوان یک الزام قراردادی صرف.

 

جدول 10. مسئولیت ذی‌نفعان در آزمون FAT

فعالیت

سازنده

پیمانکار  EPC

مشاور

کارفرما

بازرس شخص ثالث

تهیه‌ی رویه  FAT

بررسی

تأیید

تأیید

آماده‌سازی تجهیزات

اجرای آزمون

نظارت

نظارت

نظارت

ثبت نتایج

بررسی

بررسی

تأیید مستقل

صدور  NCR

صدور مجوز حمل

پیشنهاد

تأیید

تأیید نهایی

نظر فنی

 

شکل 10. فلوچارت جامع اجرای FAT از برنامه‌ریزی تا صدور مجوز حمل تجهیزات
شکل 11. فرآیند آزمون‌های FAT و ارتباط آنها با هم

۹. آزمون جایگاهی یا آزمون پذیرش سایت (SAT)

۹.۱. مقدمه

پس از اتمام عملیات ساخت، حمل تجهیزات، نصب، کابل‌کشی، کالیبراسیون و تکمیل آزمون‌های Loop Check و Loop Test، پروژه وارد مرحله‌ای می‌شود که صحت عملکرد کل سامانه باید در شرایط واقعی نصب مورد ارزیابی قرار گیرد. این مرحله با عنوان آزمون پذیرش سایت[ix] (SAT) شناخته می‌شود.

SAT آخرین مرحله‌ی رسمی کنترل کیفیت پیش از راه‌اندازی واحد صنعتی است و هدف آن، اطمینان از عملکرد صحیح تجهیزات، سامانه‌های کنترل، سامانه‌های ایمنی، شبکه‌های ارتباطی و منطق‌های کنترلی در محیط واقعی پروژه است.

برخلاف FAT که در کارخانه و در شرایط کنترل‌شده انجام می‌شود، SAT در محل پروژه و تحت تأثیر شرایط واقعی محیطی، محدودیت‌های اجرایی و تعامل میان تجهیزات مختلف اجرا می‌شود.

برخلاف FAT که در کارخانه و در شرایط کنترل‌شده انجام می‌شود، SAT در محل پروژه و تحت تأثیر شرایط واقعی محیطی، محدودیت‌های اجرایی و تعامل میان تجهیزات مختلف اجرا می‌شود.

از این رو، SAT نه‌تنها عملکرد تک‌تک تجهیزات، بلکه عملکرد یکپارچه‌ی کل سامانه را ارزیابی می‌کند.

۹.۲. تفاوت فلسفه‌ی FAT و SAT

اگرچه هر دو آزمون با هدف تضمین کیفیت انجام می‌شوند، اما فلسفه و دامنه‌ی آن‌ها متفاوت است:

  • FAT بر کیفیت ساخت و عملکرد تجهیز پیش از حمل تمرکز دارد؛
  • SAT بر کیفیت نصب، یکپارچه‌سازی و عملکرد تجهیز در محل بهره‌برداری تمرکز می‌کند.

به بیان دیگر:

  • FAT می‌پرسد: «آیا تجهیز درست ساخته شده است؟» در حالی که
  • SAT می‌پرسد: «آیا تجهیز پس از نصب، در کنار سایر تجهیزات، همان‌گونه که طراحی شده است عمل می‌کند؟»

 

جدول 11. مقایسه‌ی FAT و SAT از منظر مهندسی

شاخص

FAT

SAT

محل اجرا

کارخانه سازنده

سایت پروژه

شرایط آزمون

شبیه‌سازی‌شده

واقعی

تمرکز اصلی

کیفیت ساخت

کیفیت نصب و یکپارچه‌سازی

مسئول اصلی

سازنده

تیم راه‌اندازی

مشارکت و حضور بهره‌بردار

محدود

گسترده

ارتباط با فرآیند

غیرمستقیم

مستقیم

نتیجه‌ی نهایی

مجوز حمل

مجوز راه‌اندازی

 

۹.۳. پیش‌نیازهای اجرای SAT

اجرای SAT زمانی مجاز است که تمامی فعالیت‌های مقدماتی تکمیل شده باشند. آغاز زودهنگام SAT بدون فراهم بودن پیش‌نیازها، موجب اتلاف زمان، افزایش هزینه و ثبت نتایج غیرقابل استناد خواهد شد. مهم‌ترین پیش‌نیازها عبارت‌اند از:

  • تکمیل نصب مکانیکی تجهیزات؛
  • تکمیل نصب تجهیزات ابزاردقیق؛
  • تکمیل کابل‌کشی؛
  • اتمام تست عایقی کابل‌ها؛
  • تکمیل Loop Check؛
  • تکمیل Loop Test؛
  • تکمیل واسنجی؛
  • بسته شدن NCRهای بحرانی؛
  • تأیید نقشه‌های چون ساخت؛
  • تأمین برق دائم یا موقت؛
  • آماده بودن هوای ابزاردقیق[x]؛
  • آماده بودن شبکه‌ی ارتباطی؛
  • تأیید نسخه‌ی نهایی نرم‌افزار PLC/DCS.

 

۹.۴. مراحل اجرای SAT

مرحله‌ی اول: بازبینی مدارک

پیش از هر آزمون، مدارک زیر باید بررسی شوند:

  • FAT Report
  • Punch List
  • Loop Test Report
  • Calibration Certificates
  • As-Built Drawings
  • Cause & Effect Matrix
  • Alarm List
  • Software Backup
  • Commissioning Procedure

 

مرحله‌ی دوم: بازرسی ظاهری سایت

در این مرحله، نصب واقعی تجهیزات کنترل می‌شود. موارد قابل بررسی:

  • جهت نصب تجهیزات؛
  • دسترسی مناسب؛
  • نصب ساپورت‌ها؛
  • اتصال زمین؛
  • وضعیت گلندها؛
  • آب‌بندی[xi]؛
  • برچسب تجهیزات؛
  • شماره کابل‌ها؛
  • وضعیت جعبه‌ی اتصالات‌ها[xii]؛
  • حفاظت مکانیکی تجهیزات.

 

مرحله‌ی سوم: آزمون ارتباطات[xiii]

یکی از مهم‌ترین بخش‌های SAT، کنترل ارتباط میان تجهیزات است. نمونه آزمون‌ها:

  • HART Communication
  • Foundation Fieldbus
  • Profibus DP
  • Profibus PA
  • Modbus RTU
  • Modbus TCP/IP
  • Ethernet/IP
  • OPC UA
  • Profinet
  • Industrial Ethernet

در این مرحله، سرعت تبادل اطلاعات، صحت آدرس‌دهی، کیفیت سیگنال و پایداری شبکه ارزیابی می‌شود.

 

مرحله‌ی چهارم: آزمون عملکرد فرآیندی

در این مرحله، تجهیزات با استفاده از سیگنال‌های واقعی یا شبیه‌سازی‌شده آزمایش می‌شوند. به عنوان مثال:

اعمال فشار واقعی به ترانسمیتر ← نمایش مقدار در DCS ← اجرای کنترل PID ← فرمان به شیر کنترل حرکت شیر ←

ثبت Trend ← ثبت Alarm و ثبت Event

 

مرحله‌ی پنجم: آزمون سامانه‌های ایمنی

این مرحله یکی از حساس‌ترین بخش‌های SAT است. نمونه آزمون‌ها:

  • Emergency Shutdown
  • Fire Detection
  • Gas Detection
  • Trip Logic
  • Cause & Effect
  • Voting Logic (1oo2, 2oo3)
  • SIL Verification
  • Manual Trip
  • Remote Trip
  • Alarm Priorities

تمامی این آزمون‌ها باید بر اساس رویه‌های مصوب و با هماهنگی واحد ایمنی انجام شوند.

 

۹.۵. چک‌لیست تخصصی SAT

چک‌لیست SAT:

  • FAT تکمیل شده؟
  • نصب تجهیزات صحیح است؟
  • کابل‌ها شماره‌گذاری شده‌اند؟
  • شبکه‌ی زمین صحیح است؟
  • شبکه‌ی ارتباطی برقرار است؟
  • Alarmها صحیح هستند؟
  • Trendها صحیح هستند؟
  • Historian فعال است؟
  • Interlockها صحیح هستند؟
  • سامانه‌ی ESD عملکرد صحیح دارد؟
  • نسخه‌ی پشتیبان نرم‌افزارها تهیه شده است؟

 

۹.۶. Punch List

در پایان فرآیند SAT معمولاً تعدادی نقص جزئی باقی می‌ماند که مانع راه‌اندازی اولیه نیستند. این موارد در سندی به نام Punch List ثبت می‌شوند.

انواع Punch List:

الف) Category A- نقص بحرانی، راه‌اندازی مجاز نیست.

ب) Category B- نقص مهم، راه‌اندازی محدود امکان‌پذیر است.

 

جدول 12. نمونه‌ای از Punch List

شماره

شرح نقص

اولویت

مسئول رفع عیب

مهلت

01

برچسب شیر کنترل نصب نشده

C

پیمانکار

3 روز

02

Trend تجهیز فعال نیست

B

برنامه‌نویس (پیمانکار)

1 روز

03

ESD Logic اصلاح شود

A

PLC Engineer

قبل از راه‌اندازی

 

۹.۷. معیارهای پذیرش SAT

SAT زمانی قابل قبول است که:

  • تمامی تجهیزات عملکرد صحیح داشته باشند؛
  • تمامی حلقه‌های کنترلی پاسخ مناسب ارائه دهند؛
  • سامانه‌های ایمنی عملکرد صحیح داشته باشند؛
  • ارتباطات پایدار باشند؛
  • نرم‌افزار نسخه‌ی نهایی باشد؛
  • NCR بحرانی وجود نداشته باشد؛
  • Punch Listهای گروه A بسته شده باشند.

 

تجربه‌ی میدانی– در یکی از پروژه‌های احداث واحد متانول، تمامی آزمون‌های FAT بدون مشکل به پایان رسیده بود. اما در مرحله‌ی SAT مشخص شد که به دلیل جابه‌جایی دو زوج سیم در یک مارشالینگ کابینت، فرمان بسته شدن یک شیر کنترلی به شیر دیگری ارسال می‌شود. این خطا در آزمون‌های کارخانه قابل شناسایی نبود، زیرا تابلوها به‌صورت مستقل آزمایش شده بودند؛ اما در محیط واقعی پروژه و هنگام یکپارچه‌سازی تجهیزات آشکار شد. اصلاح این ایراد پیش از راه‌اندازی، از وقوع یک حادثه‌ی بالقوه و توقف چندروزه‌ی پروژه جلوگیری کرد. این نمونه نشان می‌دهد که SAT آزمون عملکرد کل سامانه است، نه صرفاً آزمون تجهیزات منفرد.

برخی اشتباهات رایج در SAT:

  • آغاز SAT پیش از تکمیل Loop Check؛
  • اجرای SAT با نسخه‌ی قدیمی نرم‌افزار PLC یا DCS؛
  • بی‌توجهی به آزمون‌های Fail Safe.
  • آزمایش نکردن عملکرد تجهیزات در حالت قطع برق؛
  • عدم بررسی افزونگی شبکه، تغذیه، کنترل‌کننده‌ها و …؛
  • ثبت نکردن نتایج آزمون‌ها و تغییرات انجام‌شده؛
  • بستن Punch Listها بدون انجام آزمون تأییدی[xiv].

 

نکته‌ی مهندسی– SAT پایان بازرسی نیست؛ آغاز اعتماد به سامانه است. موفقیت در SAT نشان می‌دهد که طراحی، ساخت، نصب، برنامه‌نویسی، کابل‌کشی و راه‌اندازی به‌صورت هماهنگ عمل کرده‌اند.

SAT پایان بازرسی نیست؛ آغاز اعتماد به سامانه است. موفقیت در SAT نشان می‌دهد که طراحی، ساخت، نصب، برنامه‌نویسی، کابل‌کشی و راه‌اندازی به‌صورت هماهنگ عمل کرده‌اند.

هر نقصی که در این مرحله کشف شود، فرصتی برای پیشگیری از توقف تولید، خسارت مالی یا حادثه ایمنی در دوران بهره‌برداری است.

۹.۸. ارتباط SAT با راه‌اندازی و راه‌اندازی اولیه

یکی از برداشت‌های نادرست آن است که SAT و راه‌اندازی یکسان هستند، در حالی که این دو مرحله اهداف متفاوتی دارند:

  • SAT صحت عملکرد سامانه را پیش از ورود سیال فرآیندی اثبات می‌کند؛
  • راه‌اندازی، آماده‌سازی تدریجی واحد برای بهره‌برداری واقعی است؛
  • راه‌اندازی اولیه، آغاز تولید تحت شرایط عملیاتی و رسیدن به ظرفیت طراحی است.

 

به همین دلیل، موفقیت در SAT پیش‌نیاز ورود ایمن و کنترل‌شده به مرحله‌ی راه‌ادازی محسوب می‌شود.

موفقیت در SAT پیش‌نیاز ورود ایمن و کنترل‌شده به مرحله‌ی راه‌ادازی محسوب می‌شود.

شکل 12. ارتباط میان FAT، حمل تجهیزات، نصب، Loop Check، SAT، Commissioning و Start-up
شکل 13. فلوچارت تصمیم‌گیری در آزمون SAT از آغاز آزمون تا صدور مجوز راه‌اندازی

۹.۹. آزمون‌های عملکردی و یکپارچگی با سایر سامانه‌ها (SIT)

این مجموعه آزمون‌ها، مرحله‌ای کلیدی در پروژه‌های صنعتی و مهندسی است که پس از انجام آزمون‌های FAT و SAT و پیش از بهره‌برداری نهایی انجام می‌شود. در این مرحله، تجهیزات و زیرسامانه‌هایی که به صورت جداگانه (و جزیره‌ای) ساخته و آزمایش شده‌اند، در محل پروژه یکپارچه شده و از لحاظ تبادل اطلاعات و کنترل فرآیند، با یکدیگر ارتباط داده می‌شوند. هدف اصلی این آزمون، بررسی و تأیید این موضوع است که تمام اجزا، چه از نظر سخت‌افزاری و نرم‌افزاری و چه از نظر منطق کنترلی، به درستی با هم کار می‌کنند و داده‌ها و سیگنال‌ها به صورت صحیح بین آن‌ها (مانند سامانه‌های کنترل، نمایش‌گرها، سرورها، تجهیزات میدانی و شبکه‌های ارتباطی) جریان دارند.

در SIT بیشتر تمرکز بر روی تعاملات بین سامانه‌ای است تا اطمینان حاصل شود که کل سامانه به صورت یکپارچه عملکرد مورد انتظار را دارد.

در SIT بیشتر تمرکز بر روی تعاملات بین سامانه‌ای است تا اطمینان حاصل شود که کل سامانه به صورت یکپارچه عملکرد مورد انتظار را دارد.

این آزمون معمولاً شامل بررسی حلقه‌های کنترلی، آزمون پروتکل‌های ارتباطی، بررسی عملکرد سامانه‌های ایمنی در ارتباط با سایر زیرسامانه‌ها و سناریوهای عملیاتی واقعی می‌شود. موفقیت در SIT به این معناست که سامانه از حالت اجزای جزیره‌ای و مجزا، خارج شده و به عنوان یک مجموعه‌ی منسجم تحت سوپروایزری سامانه‌ی کنترل مرکزی، آماده برای آزمون پذیرش نهایی (یعنی SAT) و تحویل به کارفرما عمل می‌کند.

شایان ذکر است در اغلب واحدهای فرآیندی در دست احداث و توسط اغلب پیمانکاران، دو آزمون مهم SIT و SAT تحت عنوان کلی SAT و در یک مرحله انجام می‌شود و در واقع مراحل حصول اطمینان از یکپارچگی (SIT) در دل SAT و به عنوان یک گام مهم یا پیش‌نیاز SAT انجام می‌شود.

 

 

[i] FAT: Factory Acceptance Test
[ii] Pre-FAT Meeting
[iii] Earthing
[iv] Functional Test
[v] Backup
[vi] Redundancy
[vii] Field Experience
[viii] Common Mistakes
[ix] Site Acceptance Test
[x] Instrument Air
[xi] Sealing
[xii] Junction Box
[xiii] Communication Test
[xiv] Verification Test

0
0
کپی شد

مطالب مرتبط

معرفی محصولات

نظرات کاربران

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *