انتشارات اندیشه احسان بهتازگی کتاب «جامعهشناسی بازرسی؛ برهم کنش نظارت،قدرت و مشروعیت در تشکلهای اقتصادی» نوشته دکتر شراره کامرانی را منتشر کرده است.
این کتاب را میتوان ادامهای بر دغدغههای نظری و پژوهشی نویسنده در حوزهی جامعهشناسی تشکلهای اقتصادی دانست. پیش از این نیز کتاب «جامعهشناسی تشکلهای اقتصادی؛ برهم کنش نهادها، تشکلهای اقتصادی و توسعه» از همین نویسنده منتشر شده بود؛ اثری که به بررسی جایگاه تشکلهای اقتصادی در جامعهی مدنی، مناسبات قدرت و چالشهای مشارکت در این نهادها میپرداخت.
کتاب جدید، با حفظ همان رویکرد جامعهشناختی، این بار یکی از کمتر دیدهشدهترین ارکان حکمرانی تشکلی یعنی «نهاد بازرسی» را در مرکز توجه قرار داده است.در نگاه متعارف، بازرسی معمولاً به یک وظیفهی حقوقی یا مالی تقلیل مییابد؛ اما نویسنده در این اثر تلاش کرده است نشان دهد نهاد بازرسی را میتوان از منظری گستردهتر و در نسبت با مفاهیمی چون قدرت، مشروعیت، اعتماد، سرمایهی اجتماعی، پاسخگویی و حکمرانی مورد مطالعه قرار داد.
از این منظر، پرسش اصلی کتاب نه صرفاً دربارهی عملکرد بازرسها، بلکه دربارهی کیفیت نظام نظارت در تشکلهای اقتصادی و نسبت آن با توسعهی نهادهای مدنی است.
کتاب در شش فصل تنظیم شده و ضمن مرور مباحث نظری مرتبط با نهاد، قدرت و نظارت، به بررسی وضعیت نهاد بازرسی در تشکلهای اقتصادی ایران نیز میپردازد. بهرهگیری از نظریههای جامعهشناختی و سازمانی، استفاده از دادههای میدانی و توجه همزمان به ابعاد حقوقی، فرهنگی و نهادی، از ویژگیهای این اثر به شمار میرود.
یکی از وجوه متمایز کتاب آن است که موضوع بازرسی را از سطح یک بحث صرفاً فنی فراتر میبرد و آن را به مسئلهای مرتبط با کیفیت حکمرانی در نهادهای میانی جامعه تبدیل میکند. در این چارچوب، کتاب میکوشد پرسشهایی را پیش روی خواننده قرار دهد که دامنهی آنها از تشکلهای اقتصادی فراتر رفته و به نسبت میان نظارت، مشارکت، پاسخگویی و مشروعیت در جامعهی مدنی ایران مربوط میشود.
«جامعهشناسی بازرسی؛ برهمکنش قدرت، نظارت و مشروعیت در تشکلهای اقتصادی» اثری است که میتواند برای پژوهشگران علوم اجتماعی، فعالان تشکلی، مدیران سازمانهای مردمنهاد، اعضای هیأتمدیرهی تشکلها، بازرسان و همچنین علاقهمندان به مباحث حکمرانی و جامعه مدنی، خواندنی و تأملبرانگیز باشد.
