خانه / کسب و کار / اخبار کسب و کار / سیستم های کنترل و ابزار دقیق راهبردی ترین گروه کالایی صنعت نفت ایران

سیستم های کنترل و ابزار دقیق راهبردی ترین گروه کالایی صنعت نفت ایران

سیستم های کنترل و ابزار دقیق راهبردی ترین گروه کالایی صنعت نفت ایران

با توجه به اهمیت راهبردی صنعت نفت در اقتصاد ایران و لزوم قطع وابستگی های بنیادین این صنعت به خارج، پس از خاتمه جنگ تحمیلی و از ابتدای دوران سازندگی، همواره موضوع استقلال حداکثری صنعت نفت با هدف حذف یکی از اصلی ترین اهرم های فشار اقتصادی و سیاسی خارجی بر کشور، از سوی حاکمیت با حساسیت بالایی دنبال شده و طی دهه های گذشته اقدامات متعددی در این راستا در دستور کار وزارت نفت و سایر نهادهای متولی صنعت کشور قرار داشته است. در همین راستا از اواخر سال ۱۳٩٣ با دستور وزیر نفت و با هدف تقویت توانمندی های داخلی و بهره گیری حداکثری صنعت نفت از محصولات سازندگان ایرانی، طرح بومی سازی ١٠ گروه کالاها و تجهیزات «راهبردی» مورد نیاز صنعت نفت شامل «تجهیزات سرچاهی و رشته تکمیلی درون چاهی»، «پمپ های درون چاهی»، «انواع مته های حفاری»، «انواع شیرهای کنترلی، ایمنی و تجهیزات جانبی»، «انواع لوله ها»، «الکتروموتورهای ضد انفجار و دور متغیر»، «ماشین های دوار»، « فولادهای آلیاژی »، «ابزارهای اندازه گیری حفاری» و «پیگ های هوشمند» به عنوان سر آغازی بر رهایی صنعت نفت از وابستگی خارجی کلید خورد.

در حالی که فرصت ۵ ساله تعیین شده برای به بار نشستن قراردادهای بومی سازی ده گروه کالایی الویت دار راهبردی رو به پایان است و براساس اعلام مدیریت پشتیبانی ساخت و تأمین کالای وزارت نفت تاکنون ۵۲ فقره قرارداد به ارزش تقریبی ۴ هزار و ۸۳۳ میلیارد ریال به علاوه ۲/۲۵ میلیون یورو در این راستا منعقد شده و چند قرارداد نیز در شرف انعقاد می باشد؛ زمزمه هایی از تدوین و اعلام فهرست ده گانه دوم کالاها و تجهیزات راهبردی مورد نیاز صنعت نفت به گوش می رسد.

هیچ شکی نیست که انتخاب الویت های کالایی از میان ده ها هزار قلم کالای ریز و درشت مورد نیاز صنعت نفت کشور از جهات گوناگون، امری بسیار خطیر و حساس بوده و انجام درست و خالی از اشکال آن، نیاز به بررسی های دقیق کارشناسانه دارد.

اما سؤال اساسی این است که ملاک انتخاب اقلام و تجهیزات «راهبردی» الویت دار مورد نیاز صنعت نفت ایران چیست و اصولاً چه معیارها و شاخص هایی مبین «راهبردی بودن» اقلام، کالاها و سیستم های مورد نیاز این صنعت با تأکید بر شرایط خاص سیاسی و اقتصادی کشور می باشد؟

به طور حتم در پاسخ به این سؤال باید دیدگاه ها را از نگاه صرف به وزن مالی تجهیزات کمی فراتر برد و اهمیت راهبردی کالاها، تجهیزات و سیستم ها را براساس ملاک هایی دقیق تر بررسی و تعریف نمود.

سیستم های کنترل شامل DCS، ESD و FCS و همچنین تجهیزات اندازه گیری و ابزار دقیق به دلیل ایفای نقش بسیار حیاتی در عملکرد پلنت ها و فرآیندهای صنعت نفت در سرتاسر زنجیره استخراج، انتقال و فرآوری محصولات صنایع نفت، گاز و پتروشیمی، به سیستم مغز و اعصاب این پلنت ها تشبیه شده و از اهمیت ویژه ای در تمامی بخش های صنعت نفت برخوردارند. اگرچه ارزش مالی این سیستم ها در قیاس با هزینه کل پلنت ها ناچیز به نظر می رسد اما ارزش عملیاتی آن ها را می توان در بالاترین سطح برآورد نمود تا جایی که بهره برداری از پلنت ها و فرآیندها در بخش های مختلف صنایع نفت، گاز و پتروشیمی بدون استفاده از سیستم های کنترل و ابزار دقیق اصولاً غیرممکن است و وارد آمدن خلل در عملکرد این سیستم ها پیامدهای مالی و حتی جانی سنگین و جبران ناپذیری را در پی خواهد داشت.

از سوی دیگر تهدیدات بالقوه و بالفعل سایبری که طی سال های اخیر متوجه صنایع حیاتی و زیرساخت های کشور بوده است و ارتباط این حملات با سیستم های کنترل و ایمنی ایجاب می نماید که سیستم های کنترل از بعد امنیت سایبری صنعت نفت کشور نیز مورد توجه جدی قرار گیرند.

از این رو از مسؤولان و مدیران عالی رتبه وزارت نفت، به ویژه وزیر محترم و معاونت امور مهندسی، پژوهش و فناوری این وزارتخانه انتظار می رود تا براساس آنچه پیش از این در ارتباط با ارزش عملیاتی و همچنین حساسیت این سیستم ها در برابر حملات سایبری گفته شد؛ توجه ویژه ای را نسبت به بومی سازی دانش و فناوری های مرتبط با سیستم های کنترل و ابزار دقیق در زمینه های «طراحی و ساخت سخت افزار و ماژول های سیستم کنترل و ایمنی»، «توسعه نرم افزار و سخت افزار سسیتم های RTU، اسکادا و مانیتورینگ»، «طراحی و ساخت ابزار دقیق» و «یکپارچه سازی سیستم های اتوماسیون شامل سیستم کنترل و ابزار دقیق» مبذول دارند و ضمن قراردادن این سیستم ها و تجهیزات و کالاهای مرتبط در گروه کالاهای راهبردی اولویت دار صنعت نفت، با حمایت از شرکت های توانمند داخلی که دارای توانمندی های اثبات شده در زمینه طراحی و ساخت سیستم های کنترل و ابزار دقیق هستند، از یک سو وابستگی صنعت نفت کشور را در زمینه سیستم های کنترل و ابزار دقیق به شرکت های خارجی که به واقع راهبردی ترین نیاز صنعت نفت کشور است به حداقل ممکن تقلیل داده و از سوی دیگر موجبات ارتقاء امنیت سایبری صنعت نفت کشور را به عنوان یکی از حیاتی ترین زیرساخت های حیاتی کشور در مقابل تهدیدات بالقوه و بالفعل موجود تا حد ممکن فراهم نمایند.

انجمن صنفی شرکت های اتوماسیون صنعتی ایران به عنوان تنها انجمن صنفی تخصصی کشور در حوزه سیستم های اتوماسیون، کنترل و ابزارد قیق پیش از این آمادگی خود را در زمینه همکاری با معاونت امور مهندسی، پژوهش و فناوری نفت در تدوین فهرست اقلام زیر مجموعه «گروه کالایی کنترل و ابزار دقیق» اعلام نموده و بدیهی است براساس وظیفه ملی خود و اعتقاد راسخ بر نقش توانمندی های داخلی در زمینه طراحی، ساخت و یکپارچه سازی سیستم های کنترل و ابزار دقیق در تأمین امنیت پایدار صنعت نفت کشور تا حصول نتیجه مطلوب در این زمینه از هیچ کوششی فروگذار نخواهد کرد.

درباره مهندس وحید تیموری

دبیر انجمن صنفی شرکت های اتوماسیون صنعتی / سردبیر ماهنامه صنعت هوشمند

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *